Επαγγελματιας φωτογραφος | λαθη και προοπτικες

Δέκα σημαντικά λάθη που (εξακολουθεί να) κάνει ο σημερινός επαγγελματίας φωτογράφος.

 

1. Δεν συνεργάζεται με άλλους συναδέλφους του
2.Δεν ενημερώνεται επαρκώς πάνω σε θέματα φωτογραφικά (σεμινάρια), παραμένοντας προσκολλημένος σε παλιότερες πρακτικές
3. Δεν συμμετέχει ενεργά στα θεσμικά όργανα (Σύλλογοι, Ομοσπονδίες κτλ.)
4. Δεν κατοχυρώνει τη δουλειά του (συμφωνητικό ανάθεσης εργασίας, πνευματικά δικαιώματα)
5. Δεν ξέρει να εκτιμά το κόστος της εργασίας του σωστά, με αποτέλεσμα να αδυνατεί να «περάσει» στον πελάτη του το σκεπτικό της χρέωσης κάθε φωτογραφικής εργασίας.
6. Δεν προσπαθεί να γίνει ανταγωνιστικός σε ποιότητα, ενώ κάνει συνεχώς υποχωρήσεις στην τιμολογιακή πολιτική του για να προσελκύσει πελάτες, με κίνδυνο ουσιαστικά να βγαίνει μόνιμα χαμένος
7. Δεν εστιάζει στην αναζήτηση του προσωπικού του στυλ (και του είδους της φωτογραφίας που θέλει να ακολουθήσει), με βάση τη δική του καλλιτεχνική ανησυχία, το ταλέντο ή τις ικανότητές του
8. Δεν δέχεται κριτική για τη δουλειά του, θεωρεί τον εαυτό του τέλειο φωτογράφο
9. Δεν γνωρίζει επαρκώς Ιστορία της Τέχνης – ιστορία της Φωτογραφίας
10. Δεν γνωρίζει και συνακόλουθα δεν διεκδικεί τα δικαιώματά του.

 ♦

Θα επιχειρήσουμε μια ανάλυση της παραπάνω «λίστας» για να εξηγήσουμε όσο το δυνατόν καλύτερα, το σκεπτικό αυτής της τοποθέτησης.

Μπορείς ιστορικά να αναλύσεις τη σχέση του φωτογράφου με την κοινωνία, την συμπεριφορά του ως επαγγελματία και το σημερινό του επίπεδο και να καταλάβεις τι έχει ή τι δεν έχει καταφέρει ως τώρα. Πάντα μιλώντας βέβαια για τον επαγγελματία φωτογράφο στο σύνολό του.

Η αλήθεια είναι όμως πως παρ’ όλο που θα αναφερθούμε στα αρνητικά του, όλη τη «βρώμικη» δουλειά την έχει κάνει ο επαγγελματίας φωτογράφος, αυτός που με τα λάθη του και τις ιδιοτροπίες του, κατέφερε να φτάσει η φωτογραφία σε κάθε σπίτι, σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, να γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής ζωής με τα όποια καλά ή κακά του, έγινε ο «φωτογράφος της γειτονιάς», ζυμώθηκε μαζί της και σήμερα μπορούμε να δείχνουμε ως λαός, και το κομμάτι της φωτογραφίας ως ανάφορο της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, μέσα από το πλούσιο πλέον έργο του.
(Στο κείμενο για λόγους αρχής, ο επαγγελματίας φωτογράφος θα αναφέρεται απλά ως «φωτογράφος».)

Φωτ. papaioannouphotography
Παρουσία Συλλόγου στην Γ.Σ. της ΟΕΒΕ ΗΛΕΙΑΣ

Ο σημερινός φωτογράφος λοιπόν, κουβαλά στους ώμους του ένα φορτίο που αποτελείται από πολλά ετερόκλητα στοιχεία, που διαχρονικά του έχουν φέρει ανυπέρβλητες δυσκολίες στο να το διαχειριστεί σωστά.
Η φωτογραφία θα αποτελέσει στην αρχή της ζωής της στην Ελλάδα, πιστό καθρέπτη της ζωής των μεγαλοαστών της εποχής, την εικόνα των οποίων – ως σύμβολο οικονομικής ανόδου και κοινωνικής καταξίωσης – θα αντιγράψουν στη συνέχεια και τα ευρύτερα λαϊκά στρώματα.
Η φωτογραφία αντιμετωπίστηκε – περισσότερο λόγω αμάθειας – και αρνητικά, ιδιαίτερα από τους κύκλους της Εκκλησίας. Επί παραδείγματι, το 1862, εκδόθηκε στην Κεφαλλονιά ένα βιβλίο, σύμφωνα με το οποίο «ο διάβολος με τα κέρατά του είναι φωτογράφος». Το 1877, ακολούθησε ένα άλλο «αφοριστικό» βιβλίο, η «Θεία Μάστιξ» όπου εξίσωνε τη φωτογραφία και τη φωτογράφιση με διαβολική πράξη. Ίσως γι’ αυτό το λόγο ακόμα και σήμερα, η σχέση του φωτογράφου με την Εκκλησία να είναι τόσο προβληματική εάν όχι εχθρική.
Για μια μεγάλη περίοδο, ο ελληνικός πολιτισμός χαρακτηριζόταν κυρίως από τη λογοτεχνία και την αρχαιολογία. Ως συνέπεια, το Κράτος κατέληξε να διαθέτει πόρους κυρίως για την ανάδειξη της αρχαιοελληνικής κληρονομιάς του και να απαξιώνει μέσω της αδιαφορίας τις περισσότερες σύγχρονες μορφές τέχνης. Αυτή η πολιτική οδήγησε στην απουσία βασικών θεσμών και δομών που να σχετίζονται με τις σύγχρονες τέχνες. Σε αυτό το πλαίσιο αναπτύχθηκε και κατέληξε στην σημερινή της μορφή η ελληνική φωτογραφία.

FP-HenriCartierBresson

Επίσης, ο σκληρός ανταγωνισμός και η επικράτηση της εμπορικής λογικής στην παραγωγική διαδικασία της φωτογραφίας, δεν είχε μόνο αρνητικές επιπτώσεις στην εικόνα του φωτογράφου αλλά και στις δραστηριότητες και σχέσεις του μεταξύ των φωτογράφων. Κυριότερο μέλημά τους ήταν η επίτευξη όλο και μεγαλύτερων κερδών. Οι Έλληνες φωτογράφοι, είχαν διαπιστώσει από την καθημερινή επαφή τους με τους εύκολους και εύκολο-εντυπωσιαζόμενους πελάτες της υπό συνεχή διαμόρφωση ελληνικής κοινωνίας, ότι αυτό που μπορούσε να προσδώσει κύρος στο έργο τους ήταν πρωτίστως το δικό τους, το προσωπικό τους κύρος και όχι τόσο η αισθητική αρτιότητα του πορτραίτου του πελάτη τους, δλδ. η αξία του καλλιτεχνικού του δημιουργήματος από μόνο του.
Παρ’ όλα αυτά όμως, για πολλές δεκαετίες, η φωτογραφία στην Ελλάδα, θεωρήθηκε υποδεέστερο είδος ανάμεσα στις άλλες μορφές τέχνης, χρηστικό και περιορισμένο. Ίσως γιατί η φωτογραφική μηχανή δεν ήταν πάντοτε στα χέρια ταλαντούχων φωτογράφων. Ο καθένας μπορούσε να φωτογραφίζει ό,τι και όπως ήθελε., με αυθορμητισμό και προχειρότητα, πράγμα που δεν είναι ίδιον της τέχνης. Η κριτική άγνοια της φωτογραφίας και η απόλυτη απουσία φωτογραφικής εκπαίδευσης οδήγησαν σε μια «ομιχλώδη» κατάσταση στην οποία κατά καιρούς εμφανίζονταν, επιζούσαν και ήκμαζαν, τραγελαφικά ατάλαντες μορφές επίδοξων καλλιτεχνών φωτογράφων.

Φωτ. mkphotography
Φωτογραφία γάμου

Ένα άλλο σημείο που επηρέασε καταλυτικά την πορεία του ήταν η φωτογραφία γάμου. Για αρκετές δεκαετίες οι φωτογράφοι γάμου έδιναν σημασία μόνο στην φωτογράφιση studio. Όμως με τον καιρό (και δοθείσης της ευκαιρίας της γρήγορης εκτύπωσης), αφήνουν το ατελιέ και τον ακλόνητο ακαδημαϊκό ρεαλισμό και προσανατολίζονται περισσότερο στις φωτογραφίσεις εντός της εκκλησίας. Αρχίζουν να εξειδικεύονται στις λήψεις με πολλαπλά φλας και να «οργανώνουν» λίγο περισσότερο τον γάμο με συμβουλές στα ζευγάρια, κτλ.
Η υπερβολική όμως «κατανάλωση» φωτογραφιών, η έλλειψη παιδείας και ελέγχου του φωτογράφου κατά την τέλεση των μυστηρίων, λειτούργησαν σε όλη αυτή την «επανάσταση» ως μπούμερανγκ εναντίον του. Η Εκκλησία άρχισε να εκδίδει «εγκυκλίους» που απαγόρευαν φώτα, ανθοστήλες, ρύζι κτλ, έως ότου κατέληξε ο φωτογράφος να μην έχει πλέον παρά να προσανατολιστεί εκ νέου σε άλλες μορφές φωτογράφισης (next day).
Εάν συνυπολογίσει κανείς και την τρομακτική εξάπλωση των μη επαγγελματιών φωτογράφων, που εκμεταλλευόμενοι την άγνοια των περισσοτέρων για τη φωτογραφική τέχνη, είτε την ελλιπή νομοθεσία που δεν ασχολήθηκε ποτέ σοβαρά με τον επαγγελματία, είτε την δεινή οικονομική κατάσταση που επικρατεί σήμερα, η κατάσταση για τον επαγγελματία άλλαξε με ταχύτητα φωτός, προς το χειρότερο!

group_Al. Tsitouridis
Group Photo (KedaZ seminar): Al. Tsitouridis

Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που σήμερα, δεδομένης επιπλέον και της δύσκολης κατάστασης που βιώνει και αυτός όπως τόσοι και τόσοι επαγγελματίες, εξακολουθεί και βρίσκεται ποιοτικά χαμηλά σε εκτίμηση ανάμεσα στους άλλους συναδέλφους του.

Για να ανατραπεί αυτή η εικόνα, πρέπει πρώτος αυτός να κατέβει κι άλλο μέσα στον εαυτό του, να βρει την «ενάργεια» της Φωτογραφίας, το πράγμα εκείνο που βλέπει όποιος κοιτάζει μια φωτογραφία, και που την ξεχωρίζει στα μάτια του, από κάθε άλλην εικόνα. Να καταλάβει την πραγματική του θέση και να διορθώσει όλα τα λάθη που τον κρατούν πίσω. Και θα καταλάβει την πραγματική του θέση μόνο με την αυτοκριτική του και με την αλλαγή της νοοτροπίας που κληρονόμησε από τους παλιότερους. Πρέπει να μάθει, να γνωρίσει και να διεκδικήσει τα δικαιώματά του. Έχει αποστασιοποιηθεί επικίνδυνα από την κοινωνική ζωή και έχει εστιάσει μόνο σε όσα έχει «παραδοσιακά» μάθει. Το αποτέλεσμα αυτής της λανθασμένης στάσης είναι πως επέτρεψε σε άλλους (άσχετους παντελώς με το επάγγελμά του) να πάρουν τα ηνία από αυτόν και να τον παραγκωνίσουν επικίνδυνα.
Ο μόνος τρόπος για να ξεφύγει από τον κοινωνικό αυτό «αποκλεισμό» είναι να γίνει περισσότερο κοινωνικός, να αναλάβει πρωτοβουλίες δημιουργικές, να αρχίσει να παρουσιάζει τη δουλειά του (εκθέσεις, εκδηλώσεις, συνέδρια) στην κοινωνία και να κερδίσει την εκτίμησή της. Ιδιαίτερα όσον αφορά σε όλους εκείνους που του κάνουν κακό επαγγελματικά, με την ανοχή και τη δική του και της κοινωνίας (παράνομοι, άλλοι επαγγελματίες, δημόσιοι υπάλληλοι κτλ).
Είναι στο χέρι του να φτιάξει μια νέα, πιο ουσιαστική παρουσία στην κοινωνία, αφού έχει όλα τα εφόδια που θα του το επιτρέψουν.

Έχει ανάγκη βέβαια και από μια διαφορετική αντιμετώπιση από την κοινωνία. Είναι υποχρέωσή της πλέον να τον καταλάβει, να τον γνωρίσει και να του αναγνωρίζει το δικαίωμα να κάνει μια δουλειά, όπως όλοι οι άλλοι επαγγελματίες, που εκτός από επάγγελμα είναι και ένα λειτούργημα, εάν συνυπολογίσει κανείς την επιρροή που έχει στην κοινωνία η φωτογραφία γενικότερα, στην διαμόρφωση της αισθητικής της και στην πληροφόρησή της για τον κόσμο γύρω της, μέσα από μια άλλη ματιά, μια άλλη γωνία, μια άλλη προοπτική.

«Κοιτάζοντας μια φωτογραφία, κλείνω μοιραία μέσα στο βλέμμα μου τη σκέψη εκείνης της στιγμής, όσο σύντομη και αν είναι αυτή, όπου ένα πραγματικό αντικείμενο βρέθηκε ακίνητο μπροστά στο μάτι». Ρολάν Μπαρτ

Έρευνα-κείμενο: Δ. Παπαϊωάννου

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s